Wij zijn Albert en Mara en wonen negen maanden per jaar in Spanje en zijn drie maanden verdeeld over het jaar met vakantie in Nederland vanwege onze kinderen en kleinkinderen.

dinsdag 28 november 2017

Zo kreeg aids een gezicht op 28 november 1992


Voor meer Zwijmelen op Zaterdag, klik hier.

Weinig Nederlanders kenden René Klijn, weinig Nederlanders wisten echt wat van aids. Dat veranderde 25 jaar geleden volledig, met een memorabel televisieoptreden bij Paul de Leeuw. Terug naar die historische televisieavond, waarvan de presentator de impact had onderschat: ,,Ik vond het een zeventje, die uitzending.''
Het is de avond dat aids een gezicht krijgt in Nederland. Een prachtig fijn gezicht, van fotomodel en zanger René Klijn. Maar ook een angstaanjagend gelaat, sterk vermagerd en uitgehold door het aidsvirus dat in zijn lijf woekert. Klijn, net een dertiger, rijdt met zijn rolstoel het decor van De Schreeuw van de Leeuw binnen. Miljoenen Nederlanders zitten voor de televisie, zoals elke week. Het is zaterdagavond 28 november 1992.

René Klijn: ,,Gezellig om hier te zijn.'' Paul de Leeuw: ,,Ik ben ook heel blij dat je bent gekomen. Ter verduidelijking: je bent ziek.'' Klijn: ,,Ik ben een beetje ziek, ja.'' De Leeuw: ,,Je hebt aids. Al een tijd.'' Klijn: ,,Die ziekte krijg je niet van de ene op de andere dag. Maar ik weet sinds twee jaar dat ik seropositief ben. En in een later stadium krijg je dan aids.'' De Leeuw: ,,Dat is nu een halfjaar, hè?'' Klijn: ,,Nee, al een jaar.'' De Leeuw: ,,Waarom ik je gebeld heb, ik moet dat verhaal even vertellen. Ik heb je drie jaar geleden ontmoet (...) Ik weet nog wel dat ik toen dacht, verliefd is een groot woord, maar dat ik dacht: nou, daar zou ik wel zeven weken mee onder de elektrische deken willen. Maar het is niet gebeurd, helaas. En toen hoorde ik een maand geleden...'' Klijn: ,,Ik kan slecht tegen hitte hoor. En met iemand onder één deken, nee.'' De Leeuw: ,,Een maand geleden hoorde ik dat je ziek was en dacht ik: hoe zou het met hem gaan?''

De Leeuw, 25 jaar later: ,,We wilden al langer een uitzending over aids maken, want het was in Nederland nog tamelijk onbekend. Wat je er over hoorde, kwam vooral uit Amerika. Cornald Maas was redacteur bij ons programma en hij was toen al gek van het Songfestival. Daarom herkende hij René toen hij hem tegenkwam in een restaurant in Amsterdam, want René had met zijn band Bam to Bam Bam meegedaan aan het Nationale Songfestival. Cornald zei na die ontmoeting: 'Misschien kunnen we een uitzending met René maken rond hiv en aids'.''

Klijn: ,,Ik kreeg de uitslag over de telefoon en dat was allemaal, nou ja, niet zo leuk.'' De Leeuw: ,,Over de telefoon? Via de PTT?'' Klijn: ,,Niet via 008, wel via de huisarts, maar het is eigenlijk niet iets dat je over de telefoon wilt horen.''

De Leeuw: ,,Cornald en ik gingen bij René langs, thuis in Den Haag, om ons plan uit te leggen. Aanvankelijk wilde hij er niets mee te maken hebben. Niet dat hij zijn ziekte ontkende, maar hij nam er wel afstand van. Totdat we zeiden: dit is voor jou ook de manier om een punt te maken. Toen hadden we 'm. Hij wilde de hele inhoud van de uitzending zelf bepalen en dat stonden we toe. Luister, hij ging dood en wij zouden verder leven. Hij wilde dat Loïs Lane kwam optreden, dat zijn vader er was, zijn buddy's, maar ook zijn internist. Dat vonden wij ook weer mooi, want zo konden we Nederland iets leren over de ziekte.''

De Leeuw: ,,We hebben je uitgenodigd omdat het leuk was om je nog een keer te zien en we wilden nog een paar dingen met je doen om een leuk programma te maken.'' Klijn: ,,Niet onder een elektrische deken?'' De Leeuw: ,,Nou, ik denk dat we dat maar niet moeten doen. Maar dat doe je ook niet meer?'' Klijn: ,,Ik hou niet van warmte. Het is hier trouwens ontzettend warm.'' De Leeuw: ,,Ja, maar seks bedoel ik. Daar heb je ook helemaal geen, eh...'' Klijn: ,,Seks? Nou, het is grappig dat je het vraagt.'' De Leeuw: ,,Toch nog één grap.'' Klijn: ,,Zoals je weet: aids krijg je via een bloedtransfusie of via seks.'' De Leeuw: ,,Seksssssssssss.'' Klijn: ,,Niet van de lucht, niet van de wc-bril, niet van een kus, of noem maar op.''

De Leeuw: ,,De opnames waren aan het begin van die zaterdagmiddag in een kleine, intieme studio in Almere. Backstage waren geen toiletten, dus na de opname ging ik op het publiekstoilet plassen. Toen viel me op dat veel mensen huilend uit de zaal kwamen. Maar zelf voelde ik dat helemaal niet zo, ik had me onbewust afgesloten voor emoties. Ik ging snel door naar een try-out van Simone Kleinsma. Guus Verstraete (Kleinsma's onlangs overleden echtgenoot, red.) vroeg daar hoe de uitzending met René was gegaan. 'Een zeventje', antwoordde ik.''

Klijn: ,,Seks, in combinatie met liefde, is voor mij altijd heel belangrijk geweest.'' De Leeuw: ,,Heb je het veel gedaan?'' Klijn: ,,Wat is veel?'' De Leeuw: ,,Nou, zes keer in de week?'' Klijn: ,,Met een vaste partner wel, maar niet elke dag een ander. Maar ik heb wel wat geliefden gehad.'' De Leeuw: ,,Maar bijvoorbeeld in Amsterdam of zo hè...'' Klijn: ,,Wilde tijden! Ja, natuurlijk. Je bent 17, beeldig en iedereen wil je.'' De Leeuw: ,,Maar waar was dat dan? Want ik was ook 17, ik liep ook in Amsterdam, maar ik kon helemaal niets vinden.'' Klijn: ,,Jij zat de hele dag Boursin te vreten, waarschijnlijk.'' Publiek schatert. De Leeuw ook: ,,Ga er maar uit, rol maar weg!''

De Leeuw: ,,Na de voorstelling van Simone kwam ik thuis en daar zag ik op het antwoordapparaat het getal 75 knipperen. Zo veel nieuwe berichten had ik binnengekregen na de uitzending met René, bijna allemaal van huilende familieleden en vrienden, tot Mies Bouwman aan toe. Ik zie me nog staan, met mijn rug tegen de muur, de lichten uit, terwijl ik de ene na de andere emotionele boodschap op het bandje hoorde; ik moest daar enorm van janken. Dat ik met de naderende dood van een jonge vent zo'n succes behaalde - vreselijk. Die nacht ben ik met veel te veel witte wijn aan de keukentafel van Hanneke Groenteman geëindigd, ik kon er niet over uit.''

De Leeuw: ,,Hoe lang denk je dat je nog hebt?'' Klijn: ,,Ik hoop niet zo lang hoor. Ik ben het zat. Het lijkt nu wel even leuk en aardig, maar het is gewoon elke dag een worsteling. En je hebt heel veel pijn en een leeg leven. Je bent alles kwijt."

De Leeuw: ,,Andere media doken massaal op René na de uitzending. Ik wilde er helemaal niets mee te maken hebben, zat met mijn eigen gevoelens en ik claimde Renés verhaal ook nog eens. Egocentrisch van me en zo dubbel ook: aan de ene kant wilde ik hem alle ruimte geven om zijn verhaal te vertellen, maar dan eigenlijk wel alleen bij mij.

,,Na een paar dagen kwamen René en zijn vriend Maarten bij ons eten. René vertelde over alle uitnodigingen van televisieprogramma's en zei: ik ga het doen ook, Paul. Ik wil naar de 5 Uur Show, ik wil alles. Hij, de showman, kon nu echt vliegen. Ik weet zeker dat hij het daardoor nog wat maanden langer vol heeft gehouden.'' Réne Klijn sterft op 5 september 1993, drie dagen voor zijn 31ste verjaardag.

I'm mister Blue, I'm here to stay with you, And no matter what you do, When you're lonely, I'll be lonely too

De Leeuw: ,,René kende dat nummer van de Britse band Yazoo. Het zei mij he-le-maal niks, maar dat gebeurt wel vaker. Hij wilde het zingen in onze uitzending en ik vroeg hem of ik mee mocht doen. Goed, zei René. Maar alleen het refrein.''

De Leeuw: ,,Heb je alles geregeld voor je begrafenis of crematie?'' Klijn: ,,Ik heb in elk geval mijn wensen kenbaar gemaakt. Heel duidelijk.'' De Leeuw: ,,Wat dan bijvoorbeeld?'' Klijn: ,,Ik wil niet al te veel in details treden, moet ook een beetje verrassing blijven voor de mensen.'' De Leeuw, schaterend: ,,Ja, anders komen ze niet meer!''

De Leeuw: ,,De uitvaart was prachtig, ik herinner me dat we veel ballonnen omhoog lieten. Een klein jaar later strooiden Maarten en ik de as van René uit op de Hudson in New York en daar hebben we ook een uitzending van gemaakt. Eigenlijk mocht de as van een overledene niet mee naar Amerika. We hebben het gewoon in de bagage gestopt en het is gelukt. We waren toch in New York, omdat we met de uitzending over René genomineerd waren voor een Emmy Award in de categorie Variety. Samen met Absolutely Fabulous en Drop the Dead Donkey, twee fantastische comedy's. En daar zat ons programma dan tussen, want: ook amusement. Die uitreiking werd trouwens een giller want er waren twee winnaars. Maar wij niet, ha! Daar heb ik een beetje om moeten lachen. Het was ook een beetje triest, ik noem het regenhumor: zijn er twee winnaars onder de drie genomineerden, zit je er nog niet bij.

,,Met dit programma wonnen we een Bronzen Roos op het Festival van Montreux, daar ging een enorme discussie in de jury aan vooraf. De voorzitter vond dat het eigenlijk niet kon, lachen om aids. Het was onze manier om moeilijke thema's te behandelen en ik ben dolblij dat dit met René zo gegaan is. Heel Nederland wist na de uitzending wat aids was en hij heeft aan het einde van zijn leven nog een hit kunnen scoren. Mr. Blue stond op nummer 1 in de top 100 van 1992. Ongelooflijk.''
Bron: tekst AD

12 opmerkingen:

Trees van der Vliet zei

Inderdaad.. Hij was een van de eerste BN'ers die aan aids overleed.
Mooi artikel!
Salu2

gerdaYD zei

Goede middag Albert y Mara en een fijne week gewenst.
Prachtig hoe jullie hier ook aandacht aan schenken, ik heb het programma gezien maar het nog eens uitgeschreven te lezen is toch iets anders, het stemt tot nadenken!

FRANK103 zei

Ik heb die uitzending niet gezien, maar er wel over gehoord en later het liedje gezien, dat stond toen ook in de top 40. Veel meer indruk op mij heeft het overlijden van Freddy Mercury gemaakt, daarna was er waarschijnlijk ook veel meer geld beschikbaar voor onderzoek.
Ik heb ook de film over NWA gezien waarbij de zanger Eazy E aan aids bleek te lijden. Zijn reactie tegen de dokter : maar ik ben geen homofiel, ik kan geen aids hebben. (https://nl.m.wikipedia.org/wiki/Eazy-E). Gelukkig is aids nu te behandelen, al zijn mensen niet te genezen.

Dwarsbongel zei

In die tijd wist je nog niets van HIV en AIDS. Je wist b.v. niet of je een patiënt wel veilig een hand kon geven...

Melody Steenkamp zei

Ik herinner me zijn naam en het verhaal dat erbij hoort... vaag heb ik ook nog ergens beelden in mijn achterhoofd van tv opnames van hem met Paul de leeuw inderdaad.

Er zijn velen aan die ziekte bezweken, tegenwoordig hoor je er eigenlijk niets meer over..


Fijn gezond weekend.

Nietzomaarzooo zei

Gisteren was het Wereld Aids dag en het is nog steeds nodig dat we aan bewustzijn over het hoe en wat van de ziekte werken. Veilig vrijen bijvoorbeeld.

Mooi en triest verhaal en herinner me deze uitzending ook nog goed.

Elisabeth zei

Ik kan me de uitzending nog goed herinneren .Een heet triest verhaal wat me toen heel erg raakte En in die tijd wisten we nog zo weinig over aids.
Fijn weekend ,Elisabeth

http://hartelijkehothulk.wordpress.com/ zei

Mooi nummer, toch nog met kracht gezongen.

rias-weblog zei

De uitzending sloeg in als een bom. Een triest verhaal,gezongen door een prachtige stem. Zo jammer.
Lieve groetjes en een fijn weekend

gerdaYD zei

Goede morgen Albert y Mara en een fijn weekend gewenst. Nog eens een heel dikke proficiat! Dat is pas echte liefde hé...

AnneMarie Winter zei

Heb het destijds ook gezien. Ondanks zijn ziekte een prachtige stem. Zo bijzonder. Mooi om het nog eens terug te lezen en horen. Veel te vroeg overleden, wat hadden we nog van zijn zang kunnen genieten.

Marja zei

Prachtig en indrukwekkend. Chapeau!